Во близина на индискиот технолошки центар Бенгалуру се спроведува необичен експеримент во кој кучиња, со помош на вештачка интелигенција, се обучуваат преку мирисот на човечкиот здив да препознаваат знаци на рак.
Една од главните „учеснички“ во проектот е мешанката Клои. Кога не трча по тревата на фармата каде што се одвива обуката, таа носи специјално изработена кацига со 3Д печатење и појас со сензори. Опремата ја следи нејзината мозочна активност, дишењето и реакциите на мирисите, а добиените податоци се обработуваат со вештачка интелигенција.
Проектот го развива стартапот „Dognosis“, кој се обидува исклучителното сетило за мирис кај кучињата да го претвори во неинвазивен метод за рано откривање на болести.
Сè поголем број научни истражувања покажуваат дека кучињата можат да се обучат да препознаваат одредени заболувања кај луѓето, меѓу кои рак, Паркинсонова болест и ковид-19.
„За еден час можат да направат илјадници душкања. Секое душкање може да процени примерок“, вели коосновачот на компанијата Акаш Кулгод.
Од „Dognosis“ се надеваат дека следната година ќе започнат со комерцијална примена на технологијата, со што би станале трета компанија во светот со ваков пристап, по слични проекти во Германија и Израел.
Идејата е тестот во иднина да се користи како едноставен и достапен прв чекор при скринингот за рак. Раното откривање на болеста може значително да ги зголеми шансите за успешно лекување, а во Индија голем број пациенти се дијагностицираат дури откако болеста ќе напредува.
Постапката е едноставна. Пациентот околу 10 минути дише во памучна маска, која потоа се става во затворена кеса и се испраќа во лабораторија. Пациентите немаат директен контакт со кучињата.
Во центарот „Sniffspace“, обучените кучиња ги анализираат примероците на посебни платформи со автоматски хранилки. Кога ќе препознаат специфичен и невообичаен мирис, добиваат награда.
Кучињата имаат околу 300 милиони рецептори за мирис, додека кај луѓето нивниот број е околу пет милиони. Научниците сметаат дека одредени заболувања можат да предизвикаат промени во хемиските соединенија што ги ослободува организмот, создавајќи карактеристични мириси што кучињата можат да ги препознаат.
Коосновачот на „Dognosis“, Итaмар Битан, кој четири години поминал во израелска специјална единица за обука на кучиња, објаснува дека животните се обучуваат да го препознаат специфичниот невообичаен мирис и потоа да очекуваат награда.
Компанијата неодамна објавила резултати од истражување со повеќе од 1.500 учесници во шест болници во индиската држава Карнатака. Студијата била објавена во стручното списание „Journal of Clinical Oncology“, а од „Dognosis“ тврдат дека постигнале точност поголема од 90 отсто при препознавањето на седум главни видови рак.
Сепак, независни онколози во Бенгалуру повикуваат на претпазливост. Онкологот Сантош Кумар Девадас од болницата „Рамаја Мемориал“ оценува дека резултатите се охрабрувачки како ран показател, но дека се потребни истражувања со значително поголем број учесници пред да се донесат конечни заклучоци.
Ракот претставува сериозен јавно-здравствен проблем во Индија, каде што според проценките приближно секој деветти жител би можел да развие некаков вид на оваа болест.
„Dognosis“ наведува дека крајната цел е развој на попроактивна и превентивна медицина, но и подобрување на начинот на кој луѓето соработуваат со кучињата.
Во истражувањата најчесто се користат биглови, а во нешто помал број и мешанци на белгиски овчар – малиноа. Сепак, не се избираат сите кучиња. Во проектот се вклучуваат само оние што покажуваат најдобри резултати, а нивното „работно време“ е ограничено на околу 30 до 45 минути дневно.
