Велики петок, денот на Христовото распнување, се смета за најтежок и најтажен ден во христијанството, симбол на страдањето, жртвата и тишината што му претходи на Воскресението, кое верниците го слават на Велигден.
Сите четири евангелија сведочат дека Исус Христос бил погубен на крст во петок, откако бил предаден од свој ученик, а според новозаветните записи, самиот го носел крстот до местото на погубување надвор од градските ѕидини, со круна од трње ставена на главата. Токму овој чин го претвора крстот во централен симбол на христијанската вера.
За верниците, смислата на овој ден не е само во страдањето, туку и во надежта дека преку Воскресението на Христос, болката, насилството и смртта се надминати.
„Со воскресението на Исус третиот ден по смртта, верниците веруваат дека насилството, болката и смртта се еднаш засекогаш победени, а животот триумфира над смртта“, се наведува во теолошките толкувања.
Смртта на Исус Христос се толкува и како жртва за помирување, со која, според христијанското учење, тој ги презел гревовите на човештвото.
Во различните христијански традиции, Велики петок има различен акцент, но за сите претставува вовед во најголемиот празник – Велигден. Во одредени земји, како Германија, овој ден се одбележува во тишина, без јавни прослави.
Годинава, одбележувањето на Велики петок има и дополнителна симболика во Католичката црква, бидејќи папата Лав XIV лично ќе го носи крстот на Крстниот пат во Колосеумот.
„Во молитва ја носам целата таа болка и сакам да ги повикам луѓето со добра волја заедно да го изодиме тој пат и да бараме како и самите можеме да бидеме носители на мирот“, изјави папата Лав XIV.
Во православната традиција, Велики петок се одбележува со строг пост, молитва и богослужби во кои се читаат делови од евангелијата што го опишуваат страдањето на Христос. Во храмовите се изнесува плаштеницата, симбол на положувањето на телото Христово, пред која верниците се поклонуваат до денот на Воскресението.
Овој ден се минува во тишина, без работа и без веселби, а камбаните молчат сè до недела, кога ќе го најават најрадосниот христијански празник – Велигден.
Историски гледано, толкувањето на настаните поврзани со распнувањето било предмет на различни интерпретации, но современите црковни и историски анализи укажуваат дека одговорноста за погубувањето лежи кај римската власт, предводена од намесникот Понтиј Пилат, а не кај еврејскиот народ.
Велики петок останува ден на длабока духовна порака – преку страдањето да се стигне до надежта, а преку жртвата до животот.
