Научници развија револуционерна метода која овозможува мозочните клетки да се „замрзнат“ во самиот момент кога испраќаат сигнал, отворајќи целосно нов прозорец за проучување на процеси кои досега биле пребрзи за набљудување. Техниката, наречена „zap-and-freeze“, може да донесе клучни сознанија за невролошки заболувања како Паркинсоновата болест, каде што клеточната комуникација е нарушена, објавува Science Alert.
Методата вклучува примена на краток електричен импулс врз мозочното ткиво, по што клетките се замрзнуваат под висок притисок во рок од само неколку милисекунди. Тим од Медицинскиот факултет на Универзитетот „Џонс Хопкинс“ во САД ја тестирал техниката на мозочно ткиво од глувци и од луѓе, при што биле откриени досега невидени детали за функционирањето на синапсите – клучните врски преку кои комуницираат невроните.
Истражувањето дало нови сознанија за везикулите, микроскопски „меурчиња“ кои пренесуваат хемиски пораки меѓу невроните и се основа за процеси како учење и меморија. Научниците особено се фокусирале на ендоцитозата – процесот со кој искористените везикули се рециклираат за да се создадат нови. Откриени се докази за таканаречена ултрабрза ендоцитоза, која се одвива за помалку од 100 милисекунди, и тоа и кај глувци и кај луѓе. Во овој процес како клучен фактор е идентификуван протеинот dynamin1xA.
Фактот што овие механизми се потврдени и во човечко мозочно ткиво претставува значаен чекор напред. Резултатите покажуваат речиси целосна совпадливост меѓу животинските и човечките примероци, што дополнително ја потврдува вредноста на глувците како модел за проучување на човечкиот мозок.
„Нашите наоди укажуваат дека молекуларниот механизам на ултрабрзата ендоцитоза е зачуван и кај глувците и кај луѓето“, вели клеточниот биолог Шигеки Ватанабе од Универзитетот „Џонс Хопкинс“.
Кога станува збор за Паркинсоновата болест, подеталното разбирање на тоа како синапсите и везикулите функционираат може да помогне да се утврди што точно тргнува наопаку. Познато е дека со напредувањето на болеста доаѓа до умирање на неврони, а научниците сѐ повеќе веруваат дека ова е директно поврзано со нарушената работа на синапсите.
Следниот чекор за истражувачите е анализа на мозочно ткиво од пациенти со Паркинсонова болест кои веќе биле подложени на инвазивни неврохируршки зафати. Таквите примероци би можеле да покажат како активноста на везикулите се разликува во мозоци погодени од болеста.
Со оглед на тоа што Паркинсоновата болест погодува милиони луѓе ширум светот, а бројот на заболени се очекува да расте, техники како „zap-and-freeze“ би можеле да станат клучна алатка за мапирање на мозочната активност на најситно ниво. Истражувањето е објавено во научното списание Neuron.
