Google на 1 октомври треба да го лансира својот прв експериментален сателит со AI чипови, со што компанијата го прави првиот конкретен чекор во проектот „Suncatcher“, чија цел е да испита дали вештачката интелигенција во иднина би можела да работи од центри за податоци во орбитата, директно напојувани со сончева енергија.
Сателитот, наречен MVP и со големина приближна на фрижидер, ќе биде лансиран со ракета Falcon 9 на SpaceX од базата Ванденберг во Калифорнија. Лансирањето е планирано неколку месеци порано од првичниот план. Google претходно најавуваше дека прототиповите развиени со Planet Labs ќе бидат лансирани на почетокот на 2027 година.
Сепак, MVP не претставува вистински центар за податоци, туку технолошки тест. На него се поставени четири TPU чипови на Google, кои заедно имаат приближно процесорска моќ колку еден сервер во центар за податоци.
Соларните панели ќе обезбедуваат околу еден киловат енергија за чиповите. Тоа би требало да биде доволно за тестирање на нивната работа и издржливост во вселената, а сателитот би можел да обработува и едноставни барања поврзани со вештачката интелигенција. Предвидено е да работи околу една година.
Еден од најголемите инженерски предизвици е ладењето. Бидејќи вентилаторите не можат да работат на ист начин како на Земјата, Google развил систем што ја пренесува топлината преку термички материјал, алуминиум и бакар до радијаторска плоча.
Според Google, чиповите ќе можат да работат околу 15 минути, по што ќе се исклучуваат за да се изладат.
Проектот „Suncatcher“ Google го претстави во ноември 2025 година. Компанијата тогаш посочи дека високите трошоци за лансирање историски биле една од главните пречки за изградба на големи вселенски системи, но дека намалувањето на цените на лансирањата би можело во иднина да ја направи идејата за центри за податоци во вселената поконкурентна.
Google планира да лансира уште два сателити следната година. На подолг рок, истражувачкиот предлог на компанијата предвидува мрежа од 81 сателит, кои би летале во формација широка околу еден километар и би комуницирале меѓусебно преку оптички врски.
Извршниот директор на Alphabet, Сундар Пичаи, проектот го претстави како долгорочна можност за искористување на сончевата енергија за напојување на компјутерски системи. Сепак, други раководители на Google се многу повнимателни во проценките и велат дека компанијата не очекува корисен оперативен систем во следните неколку години.
Позадината на проектот е сè поголемата потрошувачка на електрична енергија за развој и работа на системите со вештачка интелигенција. Според Меѓународната агенција за енергија, потрошувачката на електрична енергија во центрите за податоци би можела приближно да се удвои до крајот на деценијата, достигнувајќи речиси 1.000 терават-часови.
Google не е единствената компанија што ја разгледува оваа можност. SpaceX побарал дозвола за лансирање до еден милион сателити, додека Илон Маск планира орбитални центри за податоци со вештачка интелигенција. Стартапот Starcloud, поддржан од Nvidia, веќе испратил сателит со чип H100 на Nvidia во орбитата.
Сепак, идејата има и бројни критичари. Меѓу главните технички пречки се ладењето на опремата во вакуум, заштитата на чиповите од радијација, ризикот хардверот да застари пред да се исплати скапото лансирање и потребата од доволно брзи и стабилни врски меѓу Земјата и орбитата.
Дополнителна загриженост претставува и влијанието врз животната средина доколку во орбитата навистина бидат поставени голем број сателити.
И покрај скептицизмот, дел од експертите сметаат дека изградбата на центри за податоци во вселената на долг рок е технолошки можна, но предупредуваат дека процесот нема да биде ниту брз ниту евтин.
