Одложувањето на учењето, проектите и другите обврски не е секогаш последица на мрзеливост или недостиг на дисциплина. Зад оваа навика често се кријат стрес, страв од неуспех, перфекционизам и тешкотии во справувањето со непријатните емоции, покажува истражување спроведено меѓу повеќе од 65.000 универзитетски студенти.
Резултатите покажале дека прокрастинацијата, односно постојаното одложување на задачите, е најчесто пријавуваната пречка за академскиот успех. Речиси половина од испитаниците навеле дека таа значително негативно влијае врз нивните резултати.
Според професорката по психологија Фуша Сироис од Универзитетот Дурам, одложувањето често е начин привремено да се избегнат непријатните чувства. Кога некоја задача предизвикува стрес, гледањето видеа, проверувањето пораки или занимавањето со други работи носи краткотрајно олеснување. Но, како што се приближува рокот, притисокот расте, а со него и чувството на вина.
Последиците не се однесуваат само на послабите оценки. Постојаното одложување може да доведе до поголем стрес, нарушен сон, замор и недостиг на време за одмор. Работењето во последен момент често значи непроспиени ноќи и прекумерно внесување кофеин.
За полесно справување со оваа навика, се препорачуваат неколку едноставни чекори: големите задачи да се поделат на помали делови, да се започне со само пет минути работа, да се отстранат одвлекувачите на вниманието, да се постават реални рокови и да се прифати дека првата верзија на некоја задача не мора да биде совршена.
Кога одложувањето е долготрајно и сериозно го попречува секојдневното функционирање, може да помогне и стручна психолошка поддршка.
Авторот на истражувањето, Итамар Шац од Универзитетот во Кембриџ, посочува дека универзитетите треба посериозно да му пристапат на проблемот и да им помогнат на студентите да развијат стратегии за подобро организирање на обврските.
Истражувањето е објавено во научното списание PLOS One. Главната порака е дека за надминување на прокрастинацијата не е доволно само да си ветиме дека утре ќе бидеме попродуктивни. Важно е да разбереме што нè спречува да започнеме денес.
