Срцата на младите донори покажуваат знаци на забрзано биолошко стареење кога се трансплантираат кај постари приматели, додека срцата од постари донори кај помладите приматели покажуваат знаци на биолошко подмладување. Ова го покажува ново истражување објавено на серверот „bioRxiv“, чии резултати ги пренесува списанието „Нејчр“.
Наодите укажуваат дека во иднина би можело да се прошири кругот на донори чии срца се сметаат за соодветни за трансплантација, вклучувајќи и постари лица.
Трансплантациите на срце се изведуваат сè почесто, вклучително и кај постари пациенти, делумно поради продолжувањето на животниот век. Во САД, во 2024 година биле извршени 4.636 трансплантации на срце, што е за 81,5 проценти повеќе отколку во 2013 година. Сепак, секоја година стотици луѓе ширум светот умираат чекајќи соодветен орган.
Недостигот од органи поттикнува истражувања за трансплантација на органи од генетски изменети свињи, како и промени во правилата за избор на човечки донори. Вообичаено се претпочитаат донори помлади од 45 години, но се разгледуваат и постари лица доколку немаат значајни заболувања на коронарните артерии.
Истражувањето го предводел Џеси Поганик од Универзитетот „Харвард“ во Бостон, кој со своите колеги испитувал како се менува биолошката возраст на срцата по трансплантацијата. Истражувачите спровеле испитувања и врз глувци и врз човечки приматели на трансплантирани срца.
Во експериментите со глувци, тимот трансплантирал дополнителни срца од млади животни на возраст од три месеци, од животни на средна возраст од една година и од стари глувци на возраст од 1,5 до 1,67 години. Срцата биле трансплантирани кај глувци од сите три возрасни групи, кои продолжиле да живеат и со сопственото и со трансплантираното срце.
Четири до шест месеци по операцијата, истражувачите ги анализирале примероците од срцевото ткиво. Тие ги испитувале промените во метилацијата на ДНК во околу 320.000 генетски региони, што им овозможило да проценат показатели поврзани со клеточното стареење.
Резултатите покажале дека биолошката возраст на трансплантираните срца се приближувала до возраста на примателите. Срцата од младите глувци покажувале забрзано стареење кога биле трансплантирани кај постари животни, додека постарите срца покажувале знаци на биолошко подмладување кај помладите приматели.
Овие резултати се совпаѓаат со претходни истражувања за парабиозата, при која два организма хируршки се поврзуваат и делат заеднички крвоток. Во таквите експерименти било утврдено дека крвта на младите глувци може да влијае врз животниот век, помнењето и способноста за учење кај постарите животни, додека крвта на постарите глувци може да ги зголеми показателите на биолошка возраст кај младите.
Поганик и неговиот тим потоа анализирале податоци од трансплантации на срце извршени во болница во Бостон. Тие проучиле 11 случаи со значителна разлика во возраста меѓу донорите и примателите, при што разликата се движела од осум до 24 години кај постари срца трансплантирани на помлади лица и од 38 до 50 години кај млади срца трансплантирани на постари пациенти.
„Неверојатно е што ги откривме целосно истите ефекти што ги видовме кај глувците“, изјави Поганик.
Според истражувачите, и кај луѓето биле забележани промени во биолошката возраст на трансплантираните срца, кои се приближувале до возраста на нивните нови домаќини.
Тимот ги анализирал и електронските здравствени картони на стотици приматели една година по трансплантацијата. Показателите како што се пулсот, дебелината на задниот ѕид на срцето и способноста за физичко оптоварување биле поврзани со возраста на примателот, а не со возраста на донорот.
Сепак, не сите функционални показатели ги потврдиле очекувањата дека постарите срца кај помладите лица се однесуваат како биолошки помлади, и обратно. Истражувачите сметаат дека одредени промени предизвикани од стареењето можеби се неповратни.
Кардиохирургот Бартли Грифит од Медицинскиот факултет на Универзитетот во Мериленд, кој во 2022 година ја извршил првата трансплантација на генетски изменето свинско срце кај човек, оценил дека истражувањето се вклопува во сè поголемиот број сознанија за влијанието на крвта врз стареењето.
Според него, резултатите отвораат прашања за можноста да се зголеми употребата на срца од постари донори, вклучително и кај помлади пациенти кои чекаат трансплантација.
Кардиохирургот Ејми Фидлер од Универзитетот во Калифорнија во Сан Франциско, сепак, посочила дека и понатаму постои воздржаност во врска со трансплантацијата на срца од постари донори кај помлади приматели, поради загриженоста за долгорочната функционалност на органот.
Истражувачите нагласуваат дека резултатите треба да се потврдат со дополнителни испитувања врз поголем број пациенти и во различни програми за трансплантација. Сепак, наодите укажуваат дека подоброто разбирање на влијанието на организмот врз биолошката возраст на органите би можело да придонесе за проширување на базата на органи достапни за трансплантација.
