Додека повеќето луѓе што сакаат да ослабат најпрво ги „стегаат“ исхраната и тренингот, сè повеќе се наметнува уште една тивка, но пресудна навика: времето на легнување. Според најновите препораки што ги пренесува медицинската практика, распоредот на спиење не е само прашање на одмор, туку директно се врзува со хормоните што ја водат гладта, метаболизмот и складирањето масти.
Како ориентир за оние што сакаат да ослабат и да го зачуваат здравјето, се посочува легнување околу 23 часот и будење околу 6 часот. Во тој прозорец организмот влегува во период кога се одвиваат клучни биолошки „поправки“: од смирување на стресниот одговор, до обновување на ткивата и подобро регулирање на енергијата што ја внесуваме во текот на денот.
Еден од најважните играчи е кортизолот – хормонот на стресот. Во часовите меѓу 23 и 3 часот, во нормални услови, неговото ниво се стабилизира. Кога кортизолот е покачен, телото полесно преминува во режим на складирање масти, особено околу стомакот и колковите. Токму затоа, навиката да се остане буден до доцна може да го наруши природниот распоред на организмот и да ја забави целата приказна со слабеењето.
Преместувањето на спиењето по полноќ носи уште еден проблем: расте грелинот– хормонот на гладот, а опаѓа лептинот – сигналот за ситост. Практичниот исход е познат на многумина: наредниот ден се јавува посилна желба за слатки и калорична храна, што ја прави самоконтролата потешка, а диетата поранлива.
Ноќта е и време кога телото лачи соматотропин, познат како хормон на раст и обнова. Кај возрасните тој е поврзан со регенерација, одржување на мускулната маса и побавно стареење. Ако во тие часови сме будни, практично го прескокнуваме еден од најважните природни механизми за „сервис“ на организмот.
Се нагласува и улогата на ноќните процеси на „чистење“, односно елиминирање штетни материи, кои најинтензивно се одвиваат токму во периодот меѓу 23 и 6 часот. Кога тој ритам е нарушен, телото потешко се ослободува од непотребното, а масното ткиво може да добие улога на складиште.
Не е доволно само да се легне навреме – важно е и како се спие. Една честа навика што го урива квалитетот на сонот е спиење со запалено светло. Светлината влијае и кога очите се затворени: продира низ капаците, активира рецептори во ретината и му праќа сигнал на мозокот дека е ден. Резултатот е намалено лачење на мелатонин – хормонот што го води сонот и внатрешниот биолошки часовник.
Во анализите се наведува и дека луѓето што редовно спијат со запалено светло имаат повисок ризик од дебелина и дијабетес тип 2, како и значително зголемен ризик од хипертензија, со дополнителни врски со депресија, анксиозност и нарушувања во функцијата на црниот дроб и цревната микробиота.
Пораката е јасна: ако слабеењето ви оди потешко од очекуваното, можно е да не е само до калориите и чекорите, туку и до часовникот. Навременото легнување, стабилниот распоред и темната, мирна спална соба можат да бидат исто толку „алатки“ колку и добриот план за исхрана.
