Вештачката интелигенција сè повеќе навлегува во работните процеси, а работниците на Балканот се соочуваат со прашањето кои професии најмногу ќе се променат и дали дел од работните места ќе исчезнат. Иако технологијата може да ја зголеми продуктивноста, таа истовремено може да го отежне вработувањето, особено за младите кои бараат прва работа.
Според извештај на Меѓународната организација на трудот и Националниот истражувачки институт на Полска, околу една четвртина од работните места во светот се потенцијално изложени на влијанието на генеративната вештачка интелигенција. Сепак, поверојатно е повеќето професии да претрпат промени отколку целосно да исчезнат.
Најизложени се административните работници, службениците за внесување податоци, работниците во корисничката поддршка, преведувачите и лицата што се занимаваат со пишување содржини и основен дизајн. Вештачката интелигенција може да помогне и во програмирањето, но истовремено да го намали бројот на рутински задачи преку кои младите програмери стекнуваат искуство.
Од друга страна, професиите што бараат мануелна спретност, работа на терен, грижа за луѓето и лична одговорност, како медицинските сестри, електричарите и градежните работници, потешко можат целосно да се автоматизираат. Сепак, и во новинарството, правото, образованието и финансиите вештачката интелигенција сè повеќе се користи за подготовка на текстови, анализа и обработка на информации.
На Балканот, каде што голем дел од работните места се поврзани со трговијата, туризмот, производството, транспортот и малите бизниси, промените можеби нема да се случат преку масовни отпуштања, туку преку намалување на потребата од нови вработувања. Компаниите би можеле да обработуваат повеќе работа со ист број вработени, со што би се намалиле можностите за практиканти, преведувачи и административни работници.
Податоците наведени во анализата покажуваат дека во 2025 година вештачка интелигенција користеле 20 проценти од компаниите во Европската Унија со најмалку десет вработени, наспроти 13,5 проценти во 2024 година. Во регионот примената е помала, но расте. Словенија е меѓу земјите со најголем удел, додека Србија, Босна и Херцеговина и Хрватска бележат зголемување на употребата.
Засега нема доволно јавни податоци за точно да се утврди колку работници во регионот ги загубиле работните места поради вештачката интелигенција. Намалувањето на бројот на вработени може да биде поврзано и со послабата побарувачка, повисоките трошоци и други економски фактори.
Светскиот економски форум проценува дека до 2030 година во светот би можеле да се отворат 170 милиони работни места, а 92 милиони да исчезнат, што би значело нето-зголемување од 78 милиони работни места. Истовремено, 59 од 100 работници ќе имаат потреба од дополнителна обука.
За Балканот, клучното прашање не е само дали вештачката интелигенција ќе замени дел од работните места, туку и дали работниците ќе добијат можност да ги стекнат потребните дигитални вештини и да се приспособат на промените.
