Некои луѓе секое утро можат детално да раскажат што сонувале претходната ноќ, додека други речиси никогаш не се сеќаваат на своите соништа. Научниците откриваат дека разликата не е само во начинот на спиење, туку може да биде поврзана и со одредени особини на личноста, како креативноста, фантазијата и склоноста кон размислување за сопствените чувства.
Истражувањата покажуваат дека луѓето кои често ги паметат своите соништа понекогаш имаат поинакви обрасци на мозочна активност од оние кои ретко се сеќаваат што сонувале. Особено внимание привлекува делот од мозокот познат како темпоропариетален спој, кој учествува во насочувањето на вниманието и обработката на информациите.
Едно од можните објаснувања се кратките будења во текот на ноќта. Кога човек ќе се разбуди непосредно по сонувањето, постои поголема веројатност содржината на сонот да остане во неговата меморија. Затоа, не е пресудно само колку интензивно сонуваме, туку и во кој момент се будиме.
Научниците издвојуваат три особини кои во одредени истражувања почесто се поврзуваат со луѓето кои редовно ги паметат своите соништа.
Првата е креативноста. Истражување објавено во 2022 година, во кое учествувале 55 испитаници, покажало дека луѓето кои почесто се сеќаваат на соништата постигнувале подобри резултати на тестовите за креативно размислување во споредба со оние кои ретко ги паметат.
Втората особина е интроспективноста, односно склоноста кон анализирање на сопствените мисли, чувства и искуства. Луѓето кои посветуваат повеќе внимание на својот внатрешен свет можат полесно да ги запомнат соништата, делумно и затоа што им придаваат поголемо значење.
Третата е изразената фантазија. Лицата кои често мечтаат, замислуваат различни ситуации и дозволуваат мислите да им одлутаат имаат поголема веројатност да се сетат на она што го сонувале.
Истражување објавено во 2025 година во научното списание „Communications Psychology“, спроведено со 217 возрасни испитаници, покажало дека склоноста кон мечтаење во текот на денот, односот кон соништата и обрасците на спиење се поврзани со зачестеноста на нивното паметење.
Сепак, научниците предупредуваат дека овие поврзаности не значат дека секој што ги памети соништата е покреативен или има побогата фантазија од другите.
Постои и поврзаност меѓу паметењето на соништата и испрекинатиот сон. Луѓето кои накратко се будат во текот на ноќта можат полесно да запомнат што сонувале, но тоа не значи дека сите кои ги паметат соништата спијат лошо.
Стручњаците од Универзитетот „Саншајн Коуст“ во Австралија објаснуваат дека сеќавањето на соништата не е сигурен показател за квалитетот на спиењето. Многу поважно е дали човек наутро се чувствува одморено и има доволно енергија во текот на денот.
За оние кои никогаш не се сеќаваат што сонувале, научниците имаат едноставно објаснување: тоа не значи дека воопшто не сонуваат. Речиси сите луѓе сонуваат, но голем дел од тие искуства се забораваат веднаш по будењето, особено кога вниманието брзо се пренасочува кон секојдневните обврски.
Способноста за паметење на соништата не е доказ за повисока интелигенција, подобра меморија или посебен талент, туку претставува интересен показател за начинот на кој мозокот ги обработува и зачувува искуствата за време на спиењето.
